آرتمیز

زنان موسیقیدان و نقاش و خوشنویس و هنرپیشه ایرانی

جمیله از زنان موسیقدان ایرانی بود که در قرن اول و دوم هجری می زیست.

حبابه از زنان موسیقیدان ایرانی بود که در قرن اول و دوم هجری می زیست.

ولیه فروغ الملوک درسال 1336 قمری نقاشی از برادرش کشید که در لندن به فروش رفت.

تانیا آشوب پیانیست ایرانی به دریافت جایزه کنسرواتور پاریس و جوایز بین المللی ژنو و مونیخ نائل شد.

قمرالملوک وزیری در سال 1264 در قزوین بدنیا آمد. وی اولین زنی بود که در یک سالن عمومی کنسرت اجرا کرد. اولین کنسرتش را در سال 1303 درگراند هتل اجرا کرد. قمر از نخستین هنرمندانی بود که برای بزرگداشت یک هنرمند از کار افتاده کنسرت داد. نخستین صفحاتی که از قمر ضیط شد تصنیف " مارش جمهوری" از عارف بود که دولت بلاقاصله آن را توقیف کرد وی عمده عایدی اش را صرف مستمندان می کرد به طوری که در اواخر عمر هیچ چیز از خود نداشت او در اسفند 1330 در فیلم " مادر " بازی کرد.

در سال 1336 اولین نوازنده زن ارکستر سمفونیک تهران وارد شد.

پروانه سپهری اولین نوازنده ویلن سل زن ارکستر سمفونی تهران بود.

تاتیانا خاراتیان به مادر بزرگ موسیقی در ایران شهرت دارد. وی افزون بر هفتاد و سه سال پیانو نواخته و بیش از 25 سال به تربیت شاگرد در رشته پیانو مشغول بوده است.

فریبا اولین زن آهنگساز ایرانی است که آهنگ فیلم " اشتباه" را در سال 1331 ساخت.

ملوک ضرابی ( ملوک کاشانی) درسال 1269 متولد شد. از سیزده سالگی فعالیت هنری خود را شروع کرد. وی خواننده اولین صفحه گرامافون بود.

از قدیمی ترین زنانی که ساز زهی بدست گرفتند فخرالزمان دولت آبادی از تهران، ملوک اردلان از کردستان  و خانم عضدی که زمانی هارپ می نواخت می توان نام برد.

شمسی شترغوهی از موسیقیدانان دوره صفوی بود.

آرزو نوازنده چنگ در زمان بهرام گور ساسانی است که دختر ماه یار زرگر بود.

افلیا پرتو نوازنده پیانو بود، افلیا در سال 1317 در تهران متولد شد و هفت سال نزد استاد جواد معروفی کار می کرد و از سال 1348 سرپرست ارکستر بانوان بود.

صحیفه بانو در قرن دهم هجری از زنان هنرمند هندوستان که جزو سه بانوی اول نقاشی مینیاتور درآن دیار است. از شاگردان کمال الدین بهزاد بود و سه اثرازاو به یادگار مانده است.

روح انگیز ( بتول عباسی) اولین خواننده با قطعات دو صدایی و قطعاتی برای کودکان بود وی کارش را در سال 1307 آغاز کرد.

فوزیه مجد آهنگساز و پژوهشگر ، اقدام به گرد آوری موسیقی محلی ایران کرد وی د رهنرستان عالی موسیقی تدریس می کرد و پیانو  و ویولونسل می نواخت او د رسال 1351 کتاب " نفیر نامه را به چاپ رساند او موسیقی فیلم های بسیاری را ساخته است.

ارفع اطربی در سال 1320 متولد شد. او نوازنده سنتور است و فعالیت هنری خود را از سال 1337 آغاز کردو کتاب" فرهنگ موسیقی ایرانی" را در سال 1360 منتشر کرد. وی نخستین موسیقی دانان حرفه ای زن درایران به شمار می رود.

کلارا آبکار نقاش و مینیاتوریست برجسته معاصر ایران که سازمان یونسکو او را برجسته ترین نگارگر معاصر جهان معرفی کرد درسال 1293 به دنیا آمد و 400 اثر ارزشمند از خود به جای گذاشت.

پری صابری کارگردان ، نمایشنامه نویس ، بازیگر و مترجم ایرانی است وی از سال 1347 فعالیت های فرهنگی هنری خود را آغاز کرد و تاکنون تعداد زیادی نمایشنامه را کارگردانی کرده است.

بدری وزیری در اولین ارکستری که استاد" کلنل وزیری" توسط بانوان و برای زنان درسال 1309 ترتیب داد ساز می نواخت وی نوه ی "بی بی خانم" است که از سال 1240 ریاست دانشکده هنرهای زیبای دختران را به عهده داشت.

پری زنگنه(شاه یلان) در 17 سالگی برای تعلیم آواز موسیقی ایرانی نزد استاد زرین پنجه تمرین را آغاز کرد و سپس در هنرستا ن موسیقی تمرین اپرا کرد. بعد از نابینایی به طور جدی وارد کارهای اجتماعی و هنری شد. در نوار لالایی زنگنه لالایی را به زبانهای مختلف خواند.

شیدا فرچه داغی آهنگساز و نوازنده فارغ التحصیل آکادمی موزیک وین بود و در مدرسه عالی موسیقی آلمان سمت استادی داشت. تعداد زیادی فیلم برای آموزش و درک موسیقی و برای بیش از چهار فیلم  موسیقی ساخته است که برخی از آنها در جشنواره های فیلم برنده جایزه شدند.

مریم بانو درقرن سیزده و چهارده می زیست وی یکی از معدود زنان خوشنویس است و به قولی سر آمد دیگران بوده. از آغاز دوره فتحعلیشاه قاجار د رخط نسخ سرآمد شد و در ردیف استادان جا گرفت. نسخه ای از قرآن که به نام ناصرالدین شاه کتابت شده است نمونه بهترین خطوط و آثار هنری زنان این قرن است.

گوهر شاد از هنرمندان نامی خوشنویس قرن یازدهم هجری است و یکی از بزرگترین نستعلیق نویسان زمان  خود محسوب می شود. وی درسال 1058 هجری در گذشت. یک نسخه از گلستان سعدی به خط او درکتابخانه سلطنتی وجود دارد.

مریم بانو درقرن سیزده و چهارده می زیست وی یکی از معدود زنان خوشنویس است و به قولی سرآمد دیگران بوده است. از آغاز دوره فتحعلیشاه قاجار درخط نسخ سرآمد شد و در ردیف استاده جای گرفت. نسخه ای از قرآن که به نام ناصرالدین شاه کتابت شده است نمونه بهترین خطوط و آثار هنری زنان این قرن است.

8 دی 1375  آنیک شفرازیان یکی از نخستین هنرپیشه های زن ایرانی در گذشت.

سه اسفند 1306 بزرگترین سینمای زنان درایران به نام سینمای زرتشتیان کار خود را آغاز کرد همه خدمه این سینما زن بودند.

نخستین جشنواره فیلم سازان زن ایرانی درشیراز در 11 الی 14 اسفند 1373  برگزار شد.

از اواخر دوران مظفری تاج ماه آفاق الدوله به ترجمه نمایشنامه نادرشاه پرداخت. این اثر به دلیل آنکه نخستین کوشش زن ایرانی برای ارتباط باهنر نمایش است دارای ارزش بسیار است.

آستوریک یکی از بازیگران و خوانندگان ارمنی اپرا درایران است و درانجمن زنان ارمنی نمایش هایی اجرا می کرد و یا نمایش نامه ها را می نوشت.

روح انگیز سامی نژآد همسر راننده سفارت ایران در هندوستان جلوی دوربین عبدالحسین سپنتا قرار گرفت و فیلم دختر لر را بازی کرد بعد از اتمام فیلم مصیبت های روح انگیز شروع شد . شوهرش او را طلاق داد و پدرش او را نپذیرفت  و درتنهایی و بی پناهی به یک بنگاه خیریه کشیده شد و بعد از مدتی در روستایی در حوالی بجنورد به آموزش کودکان پرداخت.

نیکتاج صبری اولین هنرمند و کمدین زن ایرانی بود.                        

لرتا قدیمی ترین بازیگر تأتر ایران در سال 1290 در تهران به دنیا آمد. از اولین زنانی بود که با لباس زنانه روی صحنه رفت. در نمایشنامه هایی چون مسنتطق ، اتللو و فیلم هایی چون شب اعدام، همای سعادت بازی کرد. درمجموعه تلویزیونی خسرو میرزای دوم کار نصرت کریمی بازی به یاد ماندنی ارائه داد.

گلی ترقی نخستین فیلمانه نویس زن ایرانی است که فیلمنامه فیلم " بی تا" را نوشت. فیلم بی تا در سال 1351 به اکران عمومی درآمد.

دلارام رسولی اولین زن انیماتور در ایران است. همکاری در کارگردانی فیلم انیمیشن " لاک پشت و مرغابی" را در سال 1342 انجام داد.

مادام پری آقایوف اولین زنی بود که علاوه بر بازیگری , آوازخوانی و رقص، کارگردانی نمایش های خود را نیز بر عهده داشت.  وی را " ستاره شرق" لقب داده بودند . او شخصأ گروه هنری و تأتری خود را تشکیل داد و با ترجمه نمایش های خارجی، جوانان و روشنفکران ایرانی را تشویق به کار نوشتن تأتر کرد.

سوسن تسلیمی هنرپیشه تئاتر و سینما در سال 1347 فعالیت هنری خود را آغاز کرد وی اولین بازی خود را درنمایشنامه " آرتور میلر" به اجرا گذاشت.

مهری عقیلی و مهین دیهیم از اولین دوبلورهای زن بودن که در دوبله فیلم فرانسوی " مرا ببخش" شرکت داشتند.

شارامالی گل نخستین ستاره نمایش های شادی آور در ایران است. وی اولین زنی است که در صحنه تأتر

 رو حوضی درخشید و قدم اول را بر صحنه تأتر نهاد. قبل از او در نمایش های رو حوضی و دیگر نمایش ها بازیگران مرد نقش زن ها را بازی می کردند. او در تأتر سعادت بر روی صحنه آمد و خیلی زود عده ای از مخالفان تأتر را آتش زدند.

خانم رقیه چهره آزاد از اولین هنرپیشه ای زن ایران که درسال 1286  به دنیا آمد.

18 شهریور 1335 فیلم مرجان در سینمای دیانا و خورشید نو درتهران به اکران درآمد . شهلا ریاحی اولین کارگردان زن ایران آن را تهیه کرد. وی در سال 1305 متولد شد.

 مسکینه زنی نقاش بود که درقرن یازدهم هجری می زیست. وی در شبیه سازی و تصاویر حیوانات مهارت داشت. دو تصویر شبیه سازش او دریکی از مرقعات سلطنتی ایران قرار دارد.

شوکت الملوک شقاقی نقاش بود و زیر نظر کمال الملک به فراگرفتن نقاشی پرداخت وی مدتی در هنرستان بانوان خواهرش که آن را اداره می کرد به تعلیم نقاشی پرداخت . وی درخام دوزی نیز مهارت بسیار داشت.

امینه از هنرمندان نقاش قرن یازدهم هجری که در مینیاتور پیرو مکتب رضا عباسی بود از او تنها دو اثر مینیاتور باقی مانده است.

مریم زندی اولین زن عکاس سینما بود که اولین کار او " صدای صحرا" در 1354 ارائه شد.

خانم رهبری و طوسی حائری اولین گویندگان زن در رادیو تهران بودند.

لاله وارتوتریان از اولین زن هایی که روی صحنه رفت و د رنمایشنامه های اجتماعی و سیاسی درنقش های مختلف شرکت کرد. وی در نمایشنامه " آدم و حوا" یکی از بازیگران بود و اولین بانویی است که شعر خوانی را در مجامع عمومی دو باره زنده کرد.

ایران دفتری متولد 1291 که در سال 1307 در رشت سه نمایش موزیکال بازی کرد وی کار خود را با نمایشنامه " آرشیل مالالان" آغاز کرد و در سال 1313 به هند رفت و در فیلم " شیرین و فرهاد " بازی کرد او به  " مادر سینمای ایران "  مشهور است.

نادره بانو درنیمه اول قرن یازدهم هجری می زیست . وی از زنان نقاش ایرانی است که دو اثر امضا دارش در کتابخانه سلطنتی ایران موجود است.

* این روزها کمی درگیر هستم به همین علت نمی توانم سریع آپ کنم و به دوستان سر بزنم در اینجا از همه معذرت می خواهم .

*آغاز سال تحصیلی را تبریک می گویم .

* چگونه می شوم به آنکسی که می رود اینسان صبور . سنگین . سرگران فرمان ایست داد . ( فروغ فرخزاد)

سنگیتان سکوت

میان کوه ایستاده‌ام
و پژواک سکوتی دهشتناک
در مغزم می‌پیچد.
سنگ را چنین طاقتی مگر باشد.

بیهوده در چه می‌نگرم
که هر ذره را در این خاک
نه جنبشی است
نه شوری .
سنگ را چنین طاقتی مگر باشد.

چنگال طوفان‌
می‌دراند قلب سبز جنگل را.
نه فریادی است
نه زجه‌ای حتی.
سنگ را چنین طاقتی مگر باشد.


و ستاره‌ها چه مغموم و خاموش
به دامان سیاهی می‌شکنند
نه اشکی است
نه آهی حتی.
سنگ را چنین طاقتی مگر باشد.

در این سنگ‌ستان سکوت
گلویم را با خنجر کدام فریاد
پاره کنم
که پژواک‌ش
دل هر ذره
هر درخت
هر ستاره را
بلرزاند
و طاقت از سنگ
بِرُباید.

در این سنگ‌ستان سکوت
به دامان کدام فریاد بیاوزیم
رخت سیاه ماداران سرزمینم را.

کیانوش عنیری

یادی از فاخره صبا، خواننده اپرا

در حدود سال های 1349 و 1350 به اتفاق همسرش مهندس علیرضا افضلی پور اقدام به ساخت و بنیانگذاری دانشگاهی در کرمان کرد در مراسم خاکسپاری این هنرمند در 24 تیر 1386 رئیس دانشگاه شهید باهنر گفت " خانواده بزرگ دانشگاهیان امروز عزادار این بانوست   مهندس افضلی پور و همسرش فاخره صبا در دل کویر خدمتی به فرهنگ گردند گه امروز دانشگاه کرمان با 16 هزار دانشجو فرزندان معنوی این زوج به حساب می آیند.

فاخره صبا در سال 1304 به دنیا آمد، او فرزند فرخ صبا و از خانواده بزرگ صبا بود. ابوالحسن صبا پسر عموی پدرش بود. فاخره دوازده ساله بود که به تشویق پدر برای آموختن آواز به مدرسه کلنل وزیری رفت و نزد عبدالعلی وزیری تحصیل کرد و بعد از مدتی نواختن پیانو را نیز فرا گرفت . او شاگرد عبدالله دوامی، موسیقدان و ردیف دان برجسته و استاد بسیاری از اهل موسیقی بود. او در عین حال که به تحصیل موسیقی ایرانی اشتغال داشت از وجود مادام سابارسکی و بعد کنت مونت فورت برای فراگیری موسیقی کلاسیک بهره برد. پس از آن نزد مشیر همایون شهردار، نوازنده مشهور پیانو، آموخته هایش را درنواختن پیانو تکمیل کرد. درهمین ایام با خانمی به نام نوردین که شوهری سوئدی داشت آشنا و تا زمانی که این زوج در ایران بودند از او برای فراگیری آواز بهره برد. و سپس نزد لیلی بارا به تحصیل موسیقی در رشته آواز ادامه داد و کنسرت هایی به اتفاق لیلی بارا یا به تنهایی د رکلوپ ارامنه اجرا کرد.

در سال 1326 به فرانسه رفت و در آزمون ورودی کنسراواتوار پاریس شرکت و از میان 300 داوطلب برگزیده و جایزه اول و دوم را در اپرا و کمیک اپرا دریافت کرد.

ایشان کنسرت ها و رسیتال های به همراهی پیانوی کارمن اوسوریو د رباشگاه ارامنه اجرا کردند.

درسال 1336 رکوییم، اثر موتسارت، را با همکاری ارکستر سمفونیک تهران اجرا شد که یکی از تک خوان های این اجرا فاخره صبا بود که به سرپرستی پروفسور هایمو تویبر اجرا شد. در سال 1339 گروه آوازهای جمعی با شرکت ارکستر مجلسی د رتالار فرهنگ کانتات شماره 106 ، اثر باخ و قسمت هایی از اوراتوریوی مسیح، اثر هندل، اجرا شد که قطعات تک خوانی را فاخره صبا خواندند.

پس از چند سال وقفه درسال 1343 خوانندگان ایرانی اپرای ارفه و اوریدیس را به روی صحنه بردند در این اپرا که منیر وکیلی آن را کارگردانی کرده بود و طراحی و دکور و لباس آن را فریده گوهری برعهده داشت فاخره صبا نیز شرکت داشت که قسمت هایی از اپراهای ورتر، اثر ژول ماسنه، و تراوایاتا، اثر جوزپه وردی اجرا شد. در سال 1346 نخستین اپرای کلاسیک به نام کوزی فان توته، اثر موتسارت به طور کامل در تالار وزارت فرهنگ و هنر به روی صحنه رفت که فاخره صبا نقش دورابلا را بر عهده داشت.

درسال 1346 تالار رودکی مختص موسیقی، اپرا و باله ایجاد شد و اولین اپراهایی که در این تالار اجرا شد اپرای" دلاور سهند "اثر سعدی حسنی، موسیقی احمد پژمان و به رهبری حسین سنجری و با خوانندگی حسین سرشار، سودابه تاجبخش، آلک ملکونیان، روبن آقا بگیانس و فاخره صبا بود که فاخره در آن نقش " آذر" را بازی کرد.

در سال 1349 اپرای خسرو و شیرین اجرا شد که فاخره در آن نقش " مریم " را بازی کرد.

از جمله اپراهایی که اجرا کرد: اپرای مادام باترفلای، ساخته پوچینی در نقش سوسوکی، هلندی سرگردان ساخته واگنر در نقش ماری ، عروسی فیگارو اثر موتسارت و جمیله ساخته ژرژبیزه در نقش جمیله .

از شاگردان ایشان : منصوره قصری، محمد نوری، شهلا میلانی می توان نام برد.

داشتن  " ادب و احترام و حسن سلول " همان چیزهایی است که فاخره صبا نه تنها به عنوان خواننده سال های دور که به عنوان فردی فرهنگی ایشان را جاودانه کرده است. ایشان علاوه بر خوانندگی از توانایی نویسندگی نیز بهره داشتند و نویسنده مقالات متعددی د ردایرة المعارف مصاحب بودند.

در 21 اردبیهشت 1359 سازمان اپرا و باله و ژونس موزیکال جوانان منحل شد.  

حاکمیت خاتون بخارا

پیشینه حاکمیت زنان در سطوح پادشاهی و فرمانروایی در ایران به دوران پیش از اسلام بر می گردد. پادشاهی زنانی چون پوراندخت و آذرمیدخت دختران خسروپرویز ساسانی که بر ازیکه تخت شاهی تکیه زدند، اگر چه مدت کوتاهی بود، انا نشانگر تسامحی بود که در پذیرش زنان در عرصه های پادشای در ایران آن دوران وجود داشته است. پس از ورود اسلام به ایران؛ در بخارا ملکه ای پادشاهی می کرد که در کتاب تاریخ بخارا از وی تحت عنوان" خاتونی " ذکر گردیده که با اقتدار و شکوه مدت سی سال فرمانروایی کرد.

در سرزمین بخارا سلسله فرامانروایان محلی به نام " بخار خدات" حاکمیت داشتند که تا دوره اسلامی حاکمیتشان ادامه بافت. د رپروسه تطابق ایرانیان با آیین جدید، حکمرانان و فرمانروایان محلی مقاومتهایی کردند اما خاتون بخارا از طریق مصالحه و سیاست تلطیف آمیز و دادن خراج توانست با تسامح و مخدارا به حکمرانی ادامه دهد.

ملکه به واسطه خردسال بودن فرزندش " طغشاه" نایب السلطنه شد زیرا همسرش " بندون" فرمانروای بخارا فوت کرده و مکله ختک( ختک یا قبخ  که تلفظ آن نامعلوم است به ملکه اطلاق می شد) به نیابت به سلطنت می رسد.

ملکه شخص بسیار مقتدری بود و درباری با شکوه داشت،  چنانکه هر روز جوانان، کمربند زرین بسته و شمشیر حمایل کرده و ملک زادگان و دهقانان و غلامان و خواجه سرایان به خدمت وی می رسیدند ، وقتی اعراب به فرماندهی حاکم خراسان" عبید الله بن زیاد" برای نخستین بار به بیرون دروازه های بخارا رسیدند،  خاتون پیکی به سمت ترکان فرستاد و از آنان کمک خواست و از طرفی پیکی نیر به عبید الله بن زیاد فرستاد و هفت روز مهلت خواست و همراه پیک هدایای زیادی برای دشمن فرستاد که این از زیرکی سیاست ورزی زنانه او بود.

به دنبال جنگی که بین ترکان و مسلمانان در گرفت، مسلمانان کشتار زیادی از ترکان کردند و پیروز شدند و غنایم فراوان از سلاح و زر و برده بدست آوردند.

بانوی بخارایی با دیدن خرابی هایی که اعراب بوجود آورده بودند کسانی فرستاد و امان خواست وتن به صلح داد. 

دو سال بعد سعید بن عثمان درسال 56 ه. ق از جیحون گذشت و به بخارا آمد با ملاقات ملکه عاشق او شد زیرا خاتونی زنی زیبا و با کمال بود اماعملکرد سعید به عثمان دربخارا درجریان اسارت گرفتن جوانان بخارایی و انتقال آنان به مدینه منجر به قتل وی توسط بردگان تحقیر شده گردید. چند سال بعد در دوران خلافت یزیدبن معاویه، مسلم بن زیاد امیر خراسان شد و به بخارا آمد، باز همین خاتون برای جلوگیری از جنگ و خونریزی با سیاست تلطیف آمیز خود راه صلح و گفتگو را باز گذاشت.

خاتون بخارا درشرایطی که فرمانروایان عرب به طور متوالی به بخارا آمد وشد می کردند همچنان مقاومت می کرد و با راهکار از تسلط آنان بر سرزمینش جلوگیری می کرد .

آیا کار شما طاقت فرسا و خیلی سخته..سخت تر از کار این کودک؟؟،

آیا حقوق و درآمد شما خیلی کمه؟حتی از این کودک؟؟...، 


 

آیا فکر می کنین تنها و غریب هستین ؟/بدون همدم؟؟؟


 

 آیا فکر می کنین که تحصیل کردن کار شاق و سختیه و امکانات تحصیلی در جایی که هستین  خیلی کمه؟؟حتی از؟؟؟...



آیا  احساس شکست و تسلیم شدن در برابر سختیها و مشکلات بهتون دست داده پس این پیرمرد چی بگه؟؟ !

زیر بار زندگی خمیده و نالان هستین...همیشه؟؟

آیا تو منطقه ای که هستین مترو یا اتوبوس نیست؟؟شاید هم ناراحتین از  نداشتن ماشین شخصی؟؟

رودها در جاری شدن
وعلفها در سبز شدن معنی پیدا می کنند
کوه ها با قله ها
و دریاها با موجها زندگی پیدا می کنند
وانسانها
همه انسانها
با عشق، فقط با عشق
باشد که خانه ای نداشته باشم
باشد که لباس فاخری بر تن نداشته باشم
باشد که حتی دست و پایی نداشته باشم
اما نباشد ، هرگز نباشد
که در قلبم عشق نباشد ، هرگز نباشد


 

و خداوند عشق را آفرید

به پیشنهاد دوستان پست را کوتاه قرار دادم .بنابراین زنان نویسنده و شاعر در ایران قسمت سوم نیز دارد که در ۳ روز آینده قرار خواهم داد .

شاه جهان بیگم زنی فاضل, فرمانروا و شاعر بود و به گسترش زبان و ادب فارسی همت بسیار گمارد. وی کتابهایی با عنوان " تاج الاقبال ", "تهذیب نسوان" و" فرهنگ هفت ربانه خزانة اللغات " تألیف کرده است. سالها دانش آموزان و نیازمندان از اموال و شهریه ها و خانه هایی که او وقف کرده بود استفاده

می کردند.

ماریه رساله ای به فارسی درعلم شیمی به نام " کیمیا " به رشته تحریر در آورد وی زنی عالم و فاضل بود.

فاطمه مشهور به زرین تاج و ملقب به زکیه و طاهره درسال 1196 ش. در قزوین به دنیا آمد. وی زنی عالم , سخنور و شاعر بود .  آثار قلمی متعددی از او بر جای مانده است. زرین تاج تعداد بسیاری نیز شعر سرود. او در سال 1276 ش. به دستور ناصرالدین شاه به قتل رسید.

نیره سعیدی شاعر, نویسنده و مترجم بود. او مدتی نیز نماینده ی مجلس شورای ملی بود. سعیدی در سال 1323 مجله زنانه ای به نام " بانو" منتشر کرد. نیره سعیدی اولین زن ایرانی است که جایزه یونسکو را از آن خود کرد.

پری جان خانم  زنی مدیر و متنقد و شاعر بود. او مدرسه ای در اصفهان بنا کرد که طلاب علوم دینی درآن درس می خواندند.

ام کلثوم برغانی زنی فاضل و فقیه بود. درقزوین , تهران و کربلا برای زنان حوزه درس می داد. و در سال 1368 ق. کتابخانه اش را برای همه طلاب علوم دینی وقف کرد. از تألیفات او " تفسیر سورة فاتحِة الکتاب" است.

عالم تاج قائم مقامی متخلص به ژاله ,  در سال 1301 قمری متولد شد. اشعار ژاله دوره ای خاص از شعر زنانه فارسی است که پند نمی دهد بلکه اعتراض می کند. قائم مقامی نماینده پرشور مرحله ای از تاریخ ایران در گذار از عصر حرمسرا به دوره تجدد بود. بعد از او الگوها در ادبیات زنانه تغییر کرد.

مستوره کردستانی درسال 1219 به دنیا آمد وی از زنان خوشنویس , عارف و شاعر بود. کتاب های

 " تاریخ کردستان " به زبان فارسی , " رساله ای درعقاید و شرعیات" و کتابی به نام "معجم الادباء" در سال 1328 شمسی نوشته است. وی دیوان شعری با بیست هزار بیت شعر داشت که اکثر آن از بین رفته است. تاریخ کردستان وی درواقع شرح مال والیان اردلان کردستان از بدو تأسیس این سلسله در قرن هشتم هجری تا زمان حیات اوست. وی در سن 44 سالگی درسال 1263 در گذشت.

مریم میرهادی نویسنده و روزنامه نگار

کتابت و نگارش کتاب " نجاه المسلمات" توسط نوری جهان به خواهش جمعی از زنان نوشت و آنرا به دو بخش تقسیم کرد. بخش اول د رمورد احکام و اعمال لازم برای بانوان و بخش دوم آداب اخلاقی لازم برای زنان بود. وی زنی فاضل و دانشمند بود.

کتابت و نگارش " جامع الکلیات" توسط  ام سلمه بیگم شیرازی در سیر و سلوک  و عرفان به زبان فارسی نوشت. این کتاب در 14 مقاله تألیف شده است.

نورالهدی منگنه درسال 1282 متولد شد او تحصیلاتش را دردانشگاه بیروت در رشته روانشناسی کودک ادامه داد وی از پایه گذاران " جمعیت نسوان وطنخواه " بود. منگنه شعر نیز می سرود و مقالات بسیار و چندین کتاب از او بر جای مانده است.

مهرانگیز کار درسا ل 1323 به دنیا آمد او از نخستین زنانی است که بعد از انقلاب به طرح مسائل حقوقی زنان پرداخت. از مهرانگیزکار کتاب های فراوانی به چاپ رسیده است و نیز ببش از صدها مقاله از او درمطبوعات و روزنامه ها منتشر شده است. آخرین کتابی که از او به چاپ رسیده است " خشنونت علیه زنان" نام دارد.

شمس کسمائی در سال 1363 ش. به دنیا آمد. وی شاعری تجدد طلب بود خاندان کسمایی از اهالی گرجستان بودند که به آذربایجان مهاجرت کردند. شمس از زنان روشنفکر و دانشمند ایران بود که ترکی و فارسی و روسی را به خوبی می دانست . خانه او در تبریز محفل نویسندگان و دانشمندان بود. او درسال 1340 ش. در گذشت.

کتابت ونگارش " انورالتحقیق" توسط سلطان خانم از زنان محدث و عارف.

طاهره قره العین از زنان عالم  شاعر و سخنور

امینه پاکروان دختر کنسول اتریش بود . او بعد از فوت مادر به ایران آمد و در سال 1313 استاد تاریخ هنرهای زیبا در دانشگاه تهران شد. وی تألیفاتی به زبان فرانسه دارد . پاکروان برنده جایزه  ریواری از فرانسه شد .

کلمة الله هی العلیا, نام یکی از دختران فضل الله رهبر جنبش حروفیه بود . وی زنی کاردان و با کفایت بود طوری که پدرش او را جانشین و وصی خود کرده بود شعر معروف

                    " درمسلخ عشق جز نکو را نکشند /  روبه صفتان تند خو را نکشند"

متعلق به کلمةالله می باشد.

مریم ساوجی نویسنده , حقوقدان و شاعر اولین بانویی است که مبحث حقوق زن را در سال 1325 در رادیو ایران عنوان نمود.

فخرالدوله دخترهفتم ناصرالدین شاه و خواهر تاج السطنه زنی شاعر و هنرمند بود که کتاب امیر ارسلان و زرین ملک از روی یادداشت های او نوشته شده است.

اشرف مشکوتی شاعر و نویسنده ی ایرانی درسال 1290 ش. درتهران به دنیا آمد و درسال 1329 ش. درمسابقه ی انجمن ادبی پاکستان جایزه گرفت.

سلطان خانم کتاب انوارالتحقیق را مشتمل بر سه مقاله در عرفان به خط شکسته نوشت . وی از زنان عالم , محدث و عارف به شمار می رود. هم چنین کتاب دیگری به نام " مجمع الاحادیث " دارد که آن را در ذیحجه 1293 به رشته تحریر درآورد.

بهار خانم متخلص به جنت درسال 1295 ق. متولد شد او ساز می نواخت و شاگرد کمال الملک بود و موفق به دریافت گواهینامه از او شد. کتابی در فن آشپزی و خانه داری نوشته و دیوانی مشتمل بر 6 هزار بیت شعر دارد.

شمس الملوک جواهر کلام درتهران به دنیا آمد و مقالات متعددی راجع به زنان و درسال 1338 شمسی کتابی به نام زنان اسلام در ایران تألیف و منتشر کرد.

پروین دولت آبادی درسال 1303 متولد شد از جمله کسانی بود که شعر برای کودکان را در کودکستان ها آغاز کرد. از وی چند ین مجموعه شعر برای کودکان و نیز بزرگسالان به چاپ رسیده است.

عفت الزمان امین درسال 1291 به دنیا آمد وی  دو مدرسه اسلامی به نام های " فاطمیه" و دبیرستان امین " را تأسیس کرد . کتاب " چهل حدیث امین " از اوست.

ملک زاده بیاتی درسال 1289 به دنیا آمد . وی از سال 1317 به عنوان موزه دار رئیس بخش سکه ها  آغاز به کارکرد ودر سال 1347 به استادی دانشگاه تهران رسید. وی عضو یونسکو است و کتاب های متعددی به چاپ رساند است.

ثمینه پیرنظر( باغچه بان) درسال 1306 متولد شد. او کتاب های اول دبستانی و روش تدریس آنها را در سال 1340 تألیف کرد . از او ترجمه های بسیاری به چاپ رسیده است.

فروغ حکمت درسال 1272 د رشیراز متولد شد و دکترای خود را از دانشگاه تهران د ررشته ادبیات فارسی گرفت وی عضو مجمع بین الملل زنان سانفرانسیسکو بود و درسال 1372 در گذشت . چندین کتاب ومقاله از وی به جا مانده است.

عصمت ستارزاده درسال 1290 به دنیا آمد وی از سال 1316 به تدریس پرداخت و درسال 1344 موفق به اخذ دکتری در رشته ادبیات فارسی شد.از وی چندین کتاب و ترجمه و تألیف وجود دارد.

آذر رهنما مؤسس مرکز تربیت و تعلیم و مطالعات دربازه ی زنان ایران بود . وی درسال 1332 ماهنامه سپیده ی فردا را منتشر می کرد. رهنما درسال 1329 از دانشگاه سوربن دکترا گرفت. وی چندین کتاب ترجمه و تألیف کرده است

                        بردی از یادم . دادی بر بادم . با پادت شادم

                        خانم الهه عزیز همیشه در یاد ما زنده هستی